کوردستان و کورد
8ی مارس رۆژی جیهانی ژن
|
 |
 |
عیففهت ماهباز:بزووتنهوهیژنانیئێران گهشهسهندووترین بزووتنهوهی مهدهنیی ناوخۆی ئێران
دیمانه: كوێستان فتووحی
و. له فارسییهوه: ئازاد شێخی
عیففهتی ماهباز چالاكی بزووتنهوهی ژنانو مافی مرۆڤ لهو كهسانهیه كه
درێـــــــژه
|
مصاحبه كوێستان فتوحی با عفت ماهباز
جنبش زنان ایران رشدیافتهترین جنبش مدنی داخل ایران است
عفت ماهباز از جمله فعالین جنبش زنان بشمار می آید كه به امید تحقق عدالت و آزادی همچون بسیاری از آزادیخواهان دیگر در انقلاب ۱۳۵۷ شركت جسته است. به دنبال پیروزی انقلاب، موج سركوب و اعدام و حذف فعالین سیاسی از سوی حکومت آخوندی براه افتاد و در سال ۱۳۶۰ علی ماهباز برادر ایشان و از اعضای گروه فدائیان اكثریت تنها به جرم اینكه زندانی سیاسی در زندان شاه بود، از سوی رژیم اعدام گشت. عفت و همسرش ، نیز به اتهام عضویت در گروه فدائیان اكثریت در عید نوروز ۱۳۶۳ بازداشت و روانهی زندان اوین گشتند.
شوهر ایشان علیرضا اسكندری در جریان كشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ اعدام گردید. عفت بعد از سپری کردن ۷سال دوران سخت در اوین بیرون آمد. دو سال و نیم بعد ایران را ترك نمود . در كشور آلمان به ادامهی تحصیل در رشتهی فمینیسم و مطالعات زنان مشغول شد. عفت ماهباز اكنون نیز در لندن مشفول کار و تحصیل است. وی قریب به ۱۵ سال به حرفهی روزنامهنگاری و تلاش جهت احقاق حقوق زنان همت گماشته و تاكنون دو كتاب تحت عناوین "زنان ایران، چراغی در دست، چراغی در راه" و "فراموشم مكن" را به رشتهی تحریر درآورده است. آنچه در زیر میآید متن مصاحبهی روزنامه "كوردستان" با خانم ماهباز است.
كویستان فتوحی
خانم ماهباز!۲۰ سال از كشتار۱۳۶۷ زندانیان سیاسی ایران توسط رژیم خمینی گـذشته است. سازمان ملل هنوز كه هنوز است این فاجعهی انسانی را به رسمیت نشناخته است. میتوانید بگویید چرا؟
همانگونه که ذکرنمودید. بیست سال گذشتهاست و متأسفانه جهان هنوز از ابعاد فجیع این فاجعهی انسانی به درستی آگاه نشده تا آن را به رسمیت بشناسد. اما گوشه هایی از آن را ایرانیان خارج از کشور و مراکز حقوق بشر تلاش نمودند تا به اطلاع مردم جهان برسانند اما این تلاشها همانگونه که می گویی کافی نبوده است . شاید ابزار این اطلاع رسانی ما کهنه بوده و با جهان نوین کمی فاصله داشته و یا گروهای فعال حقوق بشر خیلی متحد عمل نکردند و یا اشکال شاید در جهانی جستجو کنیم که گاها مسایل اقتصادی حرف اول را می زند.. الان فعالین حقوق بشر ایرانی حداقل در خارج از كشور تلاش میكنند كه اسنادی كه لازمهی اینكار است برای سازمان ملل فراهم كنند. الازم است که در اینجا بگویم كه بخش حقوق بشر سازمان ملل ازبخشی از كشتار زندانیان سیاسی سال ۱۳۶۷ مطلع شدند. آقای گالیندوپل رئیس بخش حقوق بشرایران در سازمان ملل در آن زمان، زمانی كه در زندان بودم و جزو ۸۰ زنی بودم كه در معرض اعدام بودیم ، آنها تلاش كردند برای آزادی ما تلاش كردند . خود آقای گالیندوپل به ایران آمدند و از خاوران محل دفن زندانیان سیاسی از سال ۱۳۶۰به بعد، بازدید بعمل آوردند. اسنادش در سازمان ملل وجود دارد. اینها بخشی از تلاشهای جامعه جهانی ست جامعهی حقوق بشر ایران نیز در این زمینه کوشش بسیار كرده، این كارها باید ادامه یابند تا در آینده موفق شویم و بتوانیم آن را در جهان به ثبت رسانیم ، عاملین این كشتار باید شناسایی شوند، حق خانوادههای زندانیان سیاسی است که بدانند كه چرا حکومت اینگونه رفتار کرده، چرا سرنوشت فرزندانشان بدینجا رسیده ، پدران و خانواده ها حق دارند بدانند که چرا این بچه ها کشته شدند؟ چگونه کشته شدند و کجا دفن شدند؟ آنها احتیاج به پاسخ دارند .
.
خانم ماهباز عزیز! اما جوانانی كه بعد از كشتار ۱۳۶۷، در ایران متولد شدهاند از این فاجعه كمتر میدانند یا اصلاً نمیدانند بنظر شما جهت آشنا ساختن آنان با سرگـذشت تلخ نسل پیشین انقلابیون چه كارهایی باید انجام شود؟
ماهباز: این سوال بسیار خوبی هست. برای اینكه جامعه ما همیشه ازنداشتن حافظه تاریخی در رنج بوده است. بسیاری از اتفاقاتی كه در سالهای اخیر، اتفاق افتاد تكرار شده برای اینكه نوشته نشده و یا شاید خوانده نشده است، امروز تلاش ما باید بر این باشد آنچه بر نسل ما گذشت گفته نوشته شود. خوشبختانه به نسبت گـذشته بسیاری نوشتهاند و این نوشتنها ادامهدارد. و اگر اطلاع داشته باشید كتاب خاطرات زندان من جزو ۳۱مین كتابیست كه چاپ شده است. اینها بخشی از حقایق ناگفته ایی هستند كه برای نسلی که به قول شما بی اطلاع هستند. اینها باید بدانند اگر امروز جوانان ایران در شرایطی هستند كه نمیتوانند به آگاهی لازم در این زمینه دسترسی یابند ولی این امیدواری وحود دارد روزی نه چندان دور یك سری از این جوانان،امروز در رشتههای مختلف تحصیل میكنند در پی پاسخ برآیند و برای هویت یابی خود به این تاریخ ها مراجعه كنند و اینكه چرا اینگونه بود و چرا در انقلاب به این شیوه عمل شد و به این شیوه ادامه یافت.
آیا کتاب "فراموشم مكن" خاطراتتان از زندان و شلاق و اعدام زندانیان است، آیا با نوشتن آن همین هدف را دنبال كردهاید؟
ماهباز كتاب، "فراموشم مكن"خاطرات ۷ سال زندان من ، در زندان جمهوری اسلامیاست سعی كردم درکتاب، در مورد مسائلی كه در زندان با آن روبرو شده بودم، بنویسم. در مورد انسانهایی که به خاطر آرمان آزادی و برابری، و هر کدام با انگیزه ی خاص خود، که امروز ممکن است من ایده هایشان را قبول نداشته باشم یا در چارچوب فکری من نباشند، کشته شدند اما میدانم همه ی این جوانان که به خاطر وطن کشته شدند، یک چیز را مشترکا میخواستند: آزادی و عدالت اجتماعی. من این خواسته را امروز هم قبول دارم. سعی کردم در مورد افراد با دیدگاهای مختلف و مسائلی كه بر من و ما گـذشت را بنویسم . و از جمله در مورد عشق من به همسرم. در كشتار سال ۱۳۶۷ اعدامش كردند در مورد عشقی كه به او داشتم و در مورد این نوشته ام که چگونه دو عاشق را از هم جدا میكنند. لحظه آخرین دیدار با او را ثبت کردم. این کتاب در عین دردناك بودن، داستان شیرین عشقیست كه به دست كسانی نابودی کشیده شد كه در ایران حقوق بشر را رعایت نمیكنند، و از انسان متنفر هستند. بسیاری از مسائلی كه طی این مدت در زندان گـذشت در این كتاب آمده است . امیدوارم كه این كتاب به دست شما هم برسد و به كردی هم ترجمه بشود و آرزو می کنم و تلاشم بر این است كه به زبانهای دیگر هم ترجمه شود و جهانیان در این مورد بیشتر بدانند.
معتقدم هر روایت از زندان، هر روایت از این عزیزانی که دیگر نیستند، یادهایی هستند که به حافظه های تاریخی کشور ما اضافه خواهد کرد و مجموع آن کمک به تاریخی می کند که به آن می شود استناد کرد. امروز جوانان کشور ما از این گذشته ی ویران سی ساله خبری ندارند؛ شاید آنها روزی بخواهند تاریخ این سی سال را بنویسند. شاید روزی روانشناسان جوان ما بخواهند به کمک آدم های زخم دیده از زندان ها بیایند. جامعه شناسان جوان ما بخواهند دلایل اینکه انسان ایرانی چگونه است و چرا این گونه است را تدوین کنند. پس ضرورتا نیاز هست تا این یادها و خاطره ها گفته و نگاشته شود. اگرچه امروز زخمه ای بر زخم های بی شمار انسان ایرانی باشد
خانم ماهباز! آمران و عاملان كشتارهای ۱۳۶۷ كه هنوز بر ایران حكومت میكنند. این روزها شنیدیم كه میخواهند خاوران را ویران كنند تا این واقعه را از حافظه جامعه پاك كنند، آیا ایرانیان خارج از كشور برای پیشگیری از این اقدام رژیم كاری كردهاند؟ مثلاً با سازمانهای حقوق بشر تماس گرفتهاند تا بر این رژیم فشار بیاورند كه دست از این كار غیر انسانی بردارد؟
ماهباز: نیروهای حقوق بشری ایرانی که در خارج فعال هستند پیگیر این كار هستند تا همانطوركه گفتم بعنوان یك سند و در مورد خاوران به عنوان یک مکان که زندانیان اعدامی در آن دفن شدند، در سازمان ملل و جهان پـذیرفته گردد. حركتهایی از طرف این نیروها در سراسر اروپا اصورت گرفت از جمله جوانهایی كه پدر و مادرانشان را اعدام كرده بودند نیز در برلین دو روز تحصن داشتند تا صدای شان را به جهان برسانند. از جهانیان بخواهند تا به کمک انها بیایند و با اعتراض خود مانع این عمل غیر انسانی شوند.. بهرحال این حداقل كاریست كه آدمهای خارج از كشور می توانند ، انجام دهند و در ایران هم علیرغم اینكه در آنجا ]خاوران[ را بستند، خانوادهها همچنان تلاش می کنند به سر خاك بچههایشان بروند البته مزاری كه وجود ندارد. روی خاك خالی كه در این سالهای درد و تنهایی دست خانوادهها بود و اینکه به آنجا پناه می بردند و غصه هایشان را به خاک و خاک می گفتند و امروز حتی این خاک هم از دستشان گرفته شده!. اما آنچه را که باید اضافه کنیم اینست که، خاوران و خاوران های این چنین ساخته شده اگرچه امروز ویرانند، اما فراموش نحواهند شد خاوران در نوشته ها و در یاد ها مدون شده است پس باقی می ماند
ترور شخصیتهای سیاسی از جمله رهبران حزب دمكرات كردستان در كشورهای اروپایی، بخشی از جنایات جمهوری اسلامی علیه مردم ایران طی سالهای گـذشته بوده است. به عنوان یك روزنامهنگار و یك فعال حقوق بشر آیا در این زمینه هیچ كاری انجام دادهاید؟
ماهباز: از نظراحساسیً واقعیتش را برایتان بگویم كه هیچگاه من تاامروز افراد و رهبران كرد را از خود و جامعه ایران جدا ندانسته ام و نمیتوانم جدایش كنم. آنها همچون رهبر و یا افراد ایرانی برایم عزیز بودند و هستند. اینكه کردها نهایتاً تصمیم به این داردند که سرنوشت كرد باید به دست خودشان باشد و می خواهند مستقل و جدا باشند قضاوتی نمیكنم، من احساساً هیچوقت آنها را از خودم جدا نكردهام
من وقتی كه دكتر قاسملو را به ان شكل وحشتناك كشتند، وقتی كه نوری دهکردی عزیزرا در برلین بدان شكل كشتند، احساساتم همانگونه بود که برای یك فرد ایرانی هم میهنم بود آین شخصیت ها، جزوی از وجود من و سرمایه ملی کشورم محسوب می شدند،. برای من آقای قاسملو ضمن اینکه رهبر کردهای دمکرات بودند، یك رهبر ایرانی هم محسوب می شدند، امروز حضور زنده ایشان میتوانست به جامعهی ایران به مردم كردستان کمک بزرگی بکند و در امر پیشبرد صلح آمیز آن چیزی كه امروز مردم ایران كردستان خواستارش هستند اما دریغ و صد دریغ که او را کشتند.. قاسملو برایم یك شخصیت بزرگ تاریخی ، در عین کرد بودن یك انسان ایرانی بود. اما من چكار كردم، آنوقت كه متأسفانه آنان را كشتند من در زندان بودم. اما وقتی آمدم خارج جریان میكونوس بود و من یادم هست در اعتراضاتی كه در این زمینه بود من هم رفتم برلین در کنار بقیه که آنجا بودند یک صدا شدم.، بههرحال برای من آقای فروهر و خانم پروانه اسكندری همسر آقای فروهر و مختاری و دكتر قاسملو جدا از هم نیستند، فقدان واز بین رفتن آنها ضربه بزرگی به کشور و مردم ایران محسوب می شود .
برای مثال در كردستان فشار و سركوب در همه زمینهها (كشتار مردم زحمتكش، سركوب زنان، جوانان ، سازمانهای مدنی، زندانی كردن فعالین مدنی و فعالین حقوق بشر) از هر جای دیگر ایران بیشتر است ولی ایرانیان خارج از كشور و رسانههای فارسی زبان كمتر به این وضعیت در كردستان توجه میكنند. دلیل این بی توجهی چیست؟
ماهباز: كويستان جان! یك چیزی به شما بگویم یادم می آید آن وقتی كه برادران ناهید (كرد) را خلخالی در سال 58 در کردستان اعدام كردند، برادران ناهید كرد در دانشگاه پلی تیكنیك درس میخواندند، اتفاقاً عكسشان هنوز در بسیاری جاهای دنیا هست هیچ وقت این صحنه از یادم نمیرود كه همسرم هنگامیكه به خانه آمد چشمش گریان بود. احسن ناهید دوست نزدیکش بود و ما با هم به عزانشستیم . بعنوان یك انسان ایرانی از فجایعی كه در كردستان سال ۵۸ و بعد تر رخ داد از آنچه بر مردم كردستان گذشته در گذشته و امروز میگذرد شرمسار بودم، اینها همیشه برای من یك درد بزرگ بوده كه اینگونه بر مردم کرد روا می شود. اما واقعیت جامعه ایران اینست كه ما در گذشته بسیاری از حقوق را به درستی نمی شناختیم و در ان زمینه ها حركت نكردیم، یعنی حقوق اقلیتهای قومی و مذهبی و حقوق بشر در ایران، بطور كلی ناشناخته مانده و برای انسان ایرانی كه در خارج از كشور هنوز در پی شناسایی اینهاست، و اینقدر مسائل حاد دیگری كه درواقع آنها درگیر بودهاند كه به این بیتوجه بودند. و اینكه امروز مسئلهی دیگر مطرح كه هست و ذهنم را به خود مشغول نموده است . مسائل و مشکلات بهائیها در ایران است . نمیدانم چقدر اطلاع داری ؟ خانه هایشان آتش می زنند و دوباره دستگیری، دوباره اعدام دوباره... قبرهاشون كندند.و.... و درایران ما تنها با یك مسئله مواجهه نیستم و این برای من روزنامهنگار مطرحه، سعی كنم در جهت شناسایی حقوق بشر و حقوق اقلیتها بنویسم و حركت كنم و اینکه چقدر ما نیازمند این هستیم و بدانیم و جوانهای ایرانی با آن آشنا بشوند و بدانند كه چرا انگونه است وچنین و چرایی.این دردهای بی شمارمان..
دوستهای كردی دارم كه الان در ایران زندگی میكنند در زندان هم كه بودم بهترین و صمیمی ترین دوستم یک كرد بود.او برای من عزیزترین كسم بوده، اولین عیدی كه از زندان بیرون بودم در خانه آنها بودم . خاطرهی فراموش نشدنی از این دوستانم دارم و اینکه آنها چقدر با مهر و محبت بودند من و هیچوقت فكر نكردم آنها غیر از من هستند و اگر روزی قرار باشد آنها سرنوشتشان، كه من هم دلم میخواد به دست خودشان باشد ، آرزو می کنم آنگونه که آنها صلاح می دانند پیش برود. اما به نوعی سرنوشت من با سرنوشت آنها گره خورده و (این گره و پیوند تاریخی است پارس و ماد تاریخشان مشترک است) و آنها مورد تبعیض بیشتر از من واقع شدند آرزوی روزی را می کنم که حكومتی دمكرات بر سر کار باشدو در آن زمان درواقع منهم بتوانم به رفع آن تبعیضها كمك برسانم .
اما سوالی در مورد مسائل زنان دارم: در طول سی سال حكومت جمهوری اسلامی زنان تحت سلطه قوانین این رژیم رنجهای زیادی دیدهاند. در این سی سال به رغم همه محدودیتها و فضای بستهای كه حاكم بوده زنان مدام در برابر رژیم مقاومت كردهاند برای دستیابی به حقوق مساوی با مردان مبارزه كردهاند. شما وضعیت امروز زنان ایران را چگونه ارزیابی میكنید؟ آیا جنبش زنان ایران در چه مرحلهای بسر میبرد و نگاه شما نسبت به كمپین یك میلیون امضا و ویژهگیای كه این حركت داره چگونه است؟
ماهباز: چیزهایی شما برشمردید در واقع بخشی از واقعیت جنبش زنان ایران است، اما علیرغم تلاشها و فداکاری ها، زنان در یک قرن اخیر هنوز در زمینه برابری حقوقی زن و مرد در ایران راه درازی را باید طی کنیم.. در ۸ مارس ۱۳۵۷ بلافاصله بعد از انقلاب اسلامی زنان ناچار شدند در اعتراض به حجاب اجباری و برقراری قوانین زن ستیز راهی خیابانها شوند اما با توجه به شرایط انقلاب، جنبش زنان تنها ماند. و صدای زنان انعکاس در خور را نیافت بعد از جنگ هشت ساله ایران و عراق، شرایط مناسب تری برای فعالیت و بیان خواسته های زنان برای مبارزه با تبعیض جنسیتی به وجود آمد. فعالان حقوق زنچند سالی است که به طور مشخص فعالیتشان را روی مسائل زنان متمرکز کرده اند.
از نظر من جنبش زنان ایران رشدیافتهترین جنبش مدنی داخل ایران هست. زنان آگاهانه تلاش می كنند با فرهنگی پیشرفتهای خشونت پدرسالار را پس بزنند و برابری را در جامعه ایران نهادینه بكنند.
هدف اصلی جنبش اجتماعی زنان ایجاد دگرگونی عمیق حقوقی و اجتماعی در جهت بهبود وضعیت زنان است، این امر تنها با مشارکت و همکاری زنان سراسر کشور، از دورترین روستاها تا بزرگ ترین شهرهای کشور، تحقق می یابد. زیرا جنبش زنان نخبه به تنهایی قادر به پاسخگویی به خواسته های متفاوت زنان نیست. پیروزی تنها با تلاش زنان اسلامی، زنان سکولار و همراهی این دو با هم امکان پذیر است همراهی و همکاری با دیگر جنبش های دموکراتیک، رشد جنبش زنان را سرعت می بخشد. فعالین کارزار جمع آوری یک میلیون امضاء برای تغییر قوانین تبعیض آمیز که با هدف آگاهی رسانی با استفاده از روشهای سنتی و مدرن که از دل مبارزات زنان ایران در دهه های اخیر، بیرون کشیده شده است تلاش خود را برای رسیدن به برابری جنسیتی آغاز کردند. نطفه آغاز این حرکت در ۲۲ خرداد ۱۳۸۴ در جلوی دانشگاه تهران بسته شد. دستاوردهای کمپین یک میلیون امضا در کوتاه مدت خود بهخود مثبت، فرهنگساز و آگاهیبخش بوده است، حتی اگر به این زودیها به تغییر و تحول در قوانین منتهی نشود. زنان با این حرکت توانسته اند مسئله برابری را به طور نسبی به خواستی عمومی و همگانی بدل کنند. .بسیج افکار عمومی و بسیج اجتماعی و نشان دادن ریشه های تبعیض، کار فعالان جنبش زنان در این حرکت است
از ویژگیهای این جنبش مدنی حرکت بسیار عاقلانه آنها در مقابل رژیمی است به خواسته های زنان باشیوه های خشونت آمیز پاسخ می دهد اما زنان در مقابل این فشارها از پای ننشسته اند و عاقلانه راهی را پیدا کردند و شیوهی یك ملیون امضا یكی از دستاوردهای این انسانهای آگاه جامعه ایران هست كه تلاش می کنند خودشان را بشناسند و با پی گیری به اهدافشان دست یازند.
با وضعیتی که جنبش زنان پیش میرود شاهد روزی خواهیم بود که زنان به خواسته هایشان دست یابند. رژیم اگر چه تا امروز از براوردن خواسته های عادلانه زنان روی برگردانده ولی چندان موفق نبودهاست
امیدوارم روزی جامعهای داشته باشیم كه برابری در آن حرف اول را بزند و زنان با فرهنگ پیشرفتهكه از خودشان نشان دادند، خشونت پدرسالار جامعه را با آگاهانه پس بزنند و برابری را در جامعه ایران نهادینه بكنند
خانم ماهبازعزیز! گفتنی بسیارهست اما متأسفانه باید اینجا گفتگویمان را به پایان برسانم.. اگر پیام دیگری دارید لطفاً بفرمایید:
ماهباز: در پایان ضمن تشکر از شما، پیام عشق محبتم را به مرم کردستان برسانید آروزمی کنم مسائل و مشکلاتشان بزودی پایان گیرد. كردهای ایران را جزوی از مردم کشورم ایران به شمار می آورم می دانم که سالیان متمادی هم میهنان كردم بیشتر از من در ستم بودند .. امیدوارم زنهای كرد كه بیشتر از زنان بخشهای دیگر ایران تحت ستم بودند. ازیک طرف تحت فشار رژیمهای مختلف در ایران واقع شدند و از طرف دیگر پدرسالاری بشدت در جامعه كرد عمل میكند . امیدوارم همانگونه كه امروز تلاش میكنند این خشونت و این پدرسالاری را بشناسند و آگاهانه در جهت رفع آن حركت نمایند. امیدوارم مردم كردستان به آن چیزی كه درخورشان است دست یابند و سپاسگزارم از این گفتگوی دوستانه، امیدوارم روزی بتوانم به كردستان بیایم و شما را از نزدیك ببینم
ترجمه متن مصاحبه به کردی 
دیمانه: كوێستان فتووحی
و. له فارسییهوه: ئازاد شێخی
عیففهتی ماهباز چالاكی بزووتنهوهی ژنانو مافی مرۆڤ لهو كهسانهیه كه
عیففهتی ماهباز چالاكی بزووتنهوهی ژنانو مافی مرۆڤ لهو كهسانهیه كه به هیوای ئازادیو بهرابهریخوازی له شۆڕشی ۱۳۶۷ دا وهك زۆر خهڵكی دیكه چالاكانه له خۆپیشاندانهكان دا بهشداری دهكرد. ئهو كاته تهمهنی ۲۰ ساڵ بوو. دوابهدوای سهركهوتنی شۆڕش، ئیعدامو سهركوتو ههڵاواردن دژی چالاكانی سیاسی لهلایهن حكوومهتی ئاخوندهكانهوه دهستی پێكرد. ساڵی ۱۳۶۰ برایهكی عیففهت به ناوی عهلی كه ئهندامی چریكه فیدائییهكان بوو تهنیا به تاوانی ئهوهی زیندانی سیاسی له زیندانی شا بوو، لهلایهن ڕێژیمی تازه به دهسهڵات گهیشتوو ئێعدام كرا. جێژنی نهورۆزی ۱۳۶۳ عیففهت لهگهڵ هاوسهرهكهی به ناوی عهلیرهزا ئهسكهندهری كه تازه ژیانی هاوبهشیان پێك هێنابووو ههردووكیان به تاوانی ئهندامهتی ڕێكخراوی چریكه فیدائییهكان ، گیرانو ڕهوانهی زیندانی ئێوین كرانو كهوتنهبهر توندترین ئازارو ئهشكهنجه. ساڵی ۱۳۶۷ كه كوشتاری بهكۆمهڵی زیندانییه سیاسییهكان بوو، هاوسهری عیففهت ئێعدام كرا. بۆخۆشی ۷ ساڵ له باشترین ساڵهكانی تهمهنی لاوهتی له زیندان دا تێپهڕ كرد و دهورانێكی پڕ له دهردو ئازاری بهسهر برد. دوای ئهوهی له زیندان هاته دهر، ۲ ساڵ دواتر ئێرانی بهجێهَشت و چووه وڵاتی ئاڵمان، لهوێ چووه زانستگه و له لقی فیمینیزم و مهتالعاتی ژنان دا دهستی به خوێندن كرد. عیففهت ماهباز ئێستاش له لهندهن خهریكی كار و خوێندنه. ناوبراو لهسهر ئهو بڕوایهیه كه خوێندن بۆ ژنان كۆتایی نیه و له ههر كوێ بتوانن و كاتیان ههبێ دهبێ بخوێنن. ئهم ژنه تێكۆشهره ۱۵ ساڵ دهبێ وهك رۆژنامهنووس و چالاكی مافی مرۆڤ له دهرهوهی وڵات كار دهكا. 2 كتێبی نووسیوه به ناوهكانی 1ـ "زنان ایران، چراغی در دست، چراغی در راه" كه پێك هاتوه له كۆمهڵێك لهو وتووێژانهی لهگهڵ چالاكانی بزووتنهوهی ژنانی ئێران كردوونی و 2ـ " فراموشم مكن" كه چهند لاپهڕهیهك له جینایهتهكانی كۆماری ئیسلامی له هاوینی 67دا دهخاتهروو، بیرهوهرییهكانی زیندانه بۆ ئهوهی لهبیر نهكرێن كه ئازادیخوازان له ئێران چییان كردوه، بۆ ئهوهی نهوهی نوێ بزانن ئهوان بۆ گهیشتن به كۆمهڵگهیهكی باشتر چۆن رۆژگاریان تێپهڕاندوه.
ئهوهی له خوارهوه دهیخوێننهوه وتوێژێكه له لهگهڵ ئهو خانمه تێكۆشهره:
خانمی عیففهتی ماهباز! ۲۰ ساڵ به سهر كوشتاری ساڵی ۱۳۶۷ ی زیندانیانی سیاسی به دهست كۆماری ئیسلامی دا تێپهڕیوه. ئێستاشی لهگهڵ بێت نهتهوه یهكگرتووهكان ئهم كارهساته مرۆییهی به فهرمی نهناسیوه، دهتوانی بڵێی بۆ؟
ماهباز: ههر وهك باستان كرد، ۲۰ ساڵ تێپهڕیوه، بهداخهوه هێشتا كۆمهڵگهی جیهانی به روونی ئاگای له لایهنه تراژیدیهكانی ئهم كارهساته مرۆییه نیه تا ئهوهی به فهرمی بناسێ. بهڵام ئهو ئێرانییانهی له دهرهوهی وڵات و ناوهندهكانی مافی مرۆڤ كار دهكهن، ههوڵیان داوه تاكوو هێندێك له لایهنهكانی ئهم كارهساته به گوێی خهڵكی جیهان بگهیهنن. بهڵام ههر وهك باستان كرد ئهم ههوڵانه تهواو نین. رهنگه راگهیهنی ئێمه بهشێوهیهكی كۆن بوو بێ و لهگهڵ سهردهمی نوێدا مهودای ههبێ یان گرووپهكانی چالاكی مافی مرۆڤ زۆر یهكگرتووانه كاریان نهكردبێ. یان له جیهانێكدا به دوای گرفتهكاندا بگهڕێین كه زۆر جاران لایهنی ئابووری قسهی یهكهم دهكا. ئێستا چالاكانی مافی مرۆڤی ئێران لانیكهم له دهرهوهی وڵات ههوڵ دهدهن ئهو بهڵگانهی كه بۆ ئهم كاره پێویستن كۆ بكهنهوه بۆ نهتهوه یهكگرتووهكان. پێویسته لێرهدا بڵێم كه بهشی مافی مرۆڤی نهتهوهیهكگرتووهكان ئاگای له بهشێك له كوشتاری زیندانیانی سیاسیی ساڵی ۱۳۶۷ی ههتاوی ههیه. ئاغای گالیندوپۆل بهرپرسی لقی مافی مرۆڤی ئێران له رێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان لهو سهردهمهدا، كاتێك له زیندان بووم و له ریزی ئهو ۸۰ ژنه بووم كه مهترسی ئیعداممان له سهر بوو، ههوڵیان دا بۆ ئازاد كردنی ئێمه. ئاغای" كالیندوپۆل بۆخۆی سهردانی ئێرانی كردو چاوی به خاوهران شوێنی ژێرخاك كرانی تهرمی زیندانیانی سیاسیی ساڵی ۶۰ بهولاوه كهوت. بهڵگهكان له نهتهوهیهكگرتوهكان پارێزراون. ئهمانه بهشێك له ههوڵهكانی كۆمهڵكای جیهانییه، كۆمهڵگهی مافی مرۆڤی ئێرانیش لهم پێوهندیهدا زۆریان ههوڵ داوه. ئهم كارانه دهبێ درێژهیان ههبێ تا له دا هاتوودا سهركهوتن به دهست بێنن كه له ئاستی جیهانیدا به فهرمی بناسێندرێ و بڕیاردهران و بهڕێوهبهرانی ئهو كوشتاره بناسێندرێن. مافی بنهماڵهی زانیدانیانی سیاسییه بزانن له بهرچی دهسهڵات بهوشێوهیه ههڵسوكهوتی كرد. بۆچی چارهنووسی رۆڵهكانیان بهو شوێنه گهیشت. باوكهكان و بنهماڵهی زیندانییهكان مافی خۆیانه بزانن بۆچی رۆڵهكانیان كوژران؟ چۆن كوژران و لهكوێ نێژران؟ ئهمانهی پێویستیان به وڵام دانهوه ههیه.
خاتوو ماهبازی خوشهوسیت! بهڵام ئهو لاوانهی پاش كوشتاری ساڵی ۱۳۶۷ ی ههتاوی له ئێراندا له دایك بوون، زانیارییان له سهر ئهم كارهساته نیه یان زانیاری كهمیان ههیه. بهرای ئیوه بهمهبهستی ئاشنا كردنیان لهگهڵ چارهنووسی نهوهی شۆڕشگێری پێش خۆیان دهبێ چ بكرێ؟
ماهباز: پرسیارێكی بهجێیه. لهبهر ئهوهی كۆمهڵگهی ئێمه بهردهوام بههۆی لهبیرچوونهوهی مێژوو (حافڤه) ناڵاندویهتی. زۆرێك لهو رووداوانهی لهو ساڵانهی رابردوودا روویان داوه دووپات بوونهوه، له بهرئهوهی نهنووسراون یان رهنگه نهخوێندرابنهوه. ئهمڕۆ ههوڵی ئێمه دهبێ لهسهر ئهوه بێ كه ئهوهی بهسهر نهوهی رابردوومان هاتوه بوترێ و بنووسرێ. به خۆشییهوه به بهراورد لهگهڵ رابردوو زۆر كهس دهستیان داوهته نووسین و ههرواش بهردهوامه. ئهگهر ئاگادار بن كتێبی بیرهوهرییهكانی زیندانی من، لهو پێوهندییهدا، ۳۰یهمین كتێبه كه چاپ بووه. ئهمانه بهشێك لهو راستییه نهوتراوانهن كه بۆ نهوهیهكی به قهولی ئێوه بێ ئاگان لهو رووداوانه. ئهمانه دهبێ بزانن كه ئێستا لاوانی ئێران له بارودۆخێك دان كه ناتوانن بهڵام من ئهو هیوایهم ههیه كه رۆژێك كۆمهڵێك لهو لاوانه كه له بواره جۆراوجۆرهكاندا دهخوێنن بۆ دۆزینهوهی شوناس و پێناسهی خۆیان بگهڕێنهوه بۆ ئهم سهرچاوه مێژووییانه، ئهوهی كه بۆ وابوو، بۆچی شۆڕش بهو شێوهیه ههڵسوكهوتی كرد و بهم شێوهیه چۆته پێش.
ئایا به نووسینی بیرهوهرییهكانی زیندان له دووتوێی كتێبی (فراموشم مكن) دا دهتهوێ ئهوهی بهسهر ئێوههاتوه (ئازارو شكهنجه، ئێعدام و لێكدابڕان) ویستووته ئهو ئامانجه بپێكی؟
ماهباز: بهڵـێ "فراموشم مكن" بیرهوهریی ۷ساڵ ژیانی منه له زیندانی كۆماری ئیسلامی دا، ههوڵم داوه لهو شتانه بدوێم كه لهوێدا لهگهڵی بهرهوڕوو بووم، له بارهی ئهو مرۆڤانهی كه بههۆی بوونی بیروباوهڕی ئازادی و یهكسانی، ههر كهسهو بهپێی خولیای تایبهتی خۆی، كه رهنگه من ئهمڕۆ زۆرێك لهو باوهڕانهم لا پهسند نهبن یان له چوارچێوهی بیركردنهوهی من دا نهگونجێن، كوژران. بهڵام ئهوه دهزانم كه ههموو ئهوانه له پێناو نیشتماندا گیانیان بهخشی، به ههموان یهك شتی هاوبهشیان دهویست:، ئازادی و عهداڵهتی كۆمهڵایهتی. من ئهم ئامانجهم ئێستاش قبووڵه. ههوڵم داوه لهسهر كهسهكان به روانگهی جۆرۆاوجۆرهوه ئهوهی به سهر من وئهوان هات بنووسم، له خۆشهویستیی من بۆ هاوسهرهكهم كه له كوشتاری ساڵی دا ئیعد ۱۳۶۷ امیان كرد، له بارهی ئهو خۆشهویستییهی من بۆ ئهو ههمبوو، نووسیومه كه چۆن دوو خۆشهویست لێك جیا دهكهنهوه و له ساتهكانی دوایین یهكتر بینینمان دواوم.ئهم كتێبه ههر لهو كاتهدا كه پڕه له ئازار، چیرۆكی خۆشهویستیهكه لهلایهن كهسانێكهوه كۆتایی پێهات كه له ئێراندا مافی مرۆڤ ناپارێزن و بێزارن له مرۆڤایهتی. هیوادارم كه ئهم كتێبه به دهستی ئێوهش بگا و بكرێ به كوردی، ئاواتهخوازم و ههوڵهكهشم بۆ ئهوهیه بۆ سهر زمانهكانی دیكهش وهرگێڕدرێتهوهو خهڵكانێكی زۆر لهم پێوهندیهدا زیاتر زانیارییان ههبێ.
لهو باوهڕهدام ههر باسێك لهسهر زیندان، ههر قسه كردنێك لهسهر ئهو خۆشهویستانهی كه له نێوماندا نهماون، ئهو بیرهوهرییانهن كه دهچنه "حافڤه تاریخی" ی وڵاتهكهمان، ههموان لهسهر یهك وهك سهرچاوه دهكرێ كهڵكی لـێوهربگیرێ . ئێستا لاوانی وڵاتهكهمان هیچ زانیاریهكیان له رابردووی وێرانی ۳۰ ساڵهی خۆیان نیه، رهنگه ئهوان بیانههوێ رۆژێك مێژووی ئهم ۳۰ ساڵهیه بنووسنهوه. یان رۆژێك دهروونناسه لاوهكانی ئێمه بیانههوێ به هاوكاریی كهسانی ئازار دیتوو له زیندانهكاندا شتی دیكه ببیننهوه. كۆمهڵناسانی لاوی وڵاتهكهمان هۆكارهكانی ئهوهی كه مرۆڤی ئێرانی چۆنهو بۆ وایه دابڕێژنهوه. كهوابوو پێویسته ئهو یادو بیرهوهرییانه بگوترێن و بنووسرێنهوه. ئهگهرچی برینێك بێ لهسهر برینه بێ ئهژمارهكانی مرۆڤی ئێرانی.
خاتوو ماهباز! بڕِیاردهران و بهڕێوهبهرانی كوشتارهكانی ی ۱۳۶۷ ههتاوی كه تا ئێستاش له ئێراندا دهسهڵاتیان به دهستهوهیه، دهیانههوێ گۆرستانی خاوهران وێران بكهن تا ئهو رووداوه له بیرو زهینی كۆمهڵگه بسڕنهوه، ئایا ئێرانییهكانی دهرهوهی وڵات بۆ پێشگیری لهم كردهوهی رێژیم كارێكیان كردوه؟ بۆ نموونه لهگهڵ رێكخراوهكانی مافی مرۆڤ پێوهندی گیراوه تا فشار بخهنه سهر ئهم رێژیمه و دهست لهم كاره نامرۆڤانهیه ههڵگرێ؟
ماهباز: ئهوانهی له بواری مافی مرۆڤی ئێرانی له دهرهوهی وڵات چالاكن وهدوای ئهو كارانه كهوتوون ههروهك گوتم وهك بهڵگهیهك لهبارهی خاوهرانهوه وهك شوێنێك كه ئێعدام كراوهكانی تێدا ژێرخاك كراون، له لایهن نهتهوه یهكگرتووهكان و جیهان وهربگیرێ. هێندێك ههنگاو له لایهن ئهو هێزانهوه له سهرانسهری ئورووپادا ههڵهێنراونهتهوه، بۆ نموونه ئهو لاوانهی كه دایك و بابیان ئێعدام كراون تێیدا بهشدارن، له بێرلین دوو رۆژ مانیان گرت تاكوو دهنگی خۆیان به گوێی كۆمهڵگهی جیهانی بگهیهنن. داوا له كۆمهڵگهی جیهانی بكهن تا بههاوكاریی ئهوان به ناڕهزایهتیی دهربڕینی خۆیان رێگر بن له بهردهم ئهم كردهوه دژه مرۆییهدا. ئهمه لانیكهمی كارێكه خهڵكانی دهرهوهی وڵات دهتوانن بیكهن. له ئێران و سهرهڕای ئهوه كه ئهوێ ]خاوهران[ یان داخستوه، ئهو بنهماڵانه ههروا ههوڵ دهدهن بچنه سهر گۆڕی رۆڵهكانیان، ههرچهند شوێنهواری هیچ گڵكۆیهكی لێ نیه. لهسهر ئهرزێكی رووت كه له ساڵانی ئازارو تهنیایی دا ئهو بنهماڵانه، پهنایان بۆ دهبرد و غهمهكانیان تهنیا بۆ خاك ههڵدهڕشت، ئهمڕۆ تهنانهت ئهو خاكهشیان پێرهوا نابینن! بهڵام ئهوهش دهبێ بڵیم كه خاوهران ئهو خاوهرانهی بهم شێوهیه دروست كرا ئهگهرچی ئێستا وێران دهكرێ، بهڵام له بیر ناكرێ، خاوهران له نووسینهكاندا، له بیرهوهریهكاندا، ههر دهمێنێتهوه.
پ: تێرۆری كهسایهتییه سیاسییهكان یهك لهوان رێبهرانی حیزبی دێموكراتی كوردستان له وڵاتانی ئورووپایی، بهشێكه له جینایهتی كۆماری ئیسلامی دژ به خهڵكی كوردستان و ئێران له ساڵانی رابردوودا. وهك رۆژنامهنووسێك و چالاكێكی مافی مرۆڤ لهم بوارهدا چ ههوڵێكتان داوه؟
ماهباز: بهڕاستی لهلایهنی سۆزدارییهوه، هیچ كات و تا ئهمڕۆش رێبهڕانی كورد له خۆم و له كۆمهڵگهی ئێران بهجیا نازانم، ناشتوانم جیایان بكهمهوه. ئهوان وهك ههر رێبهر و تاكێكی ئێرانی لای من خۆشهویستن ـ كارم بهوه نیه كه كوردهكان سهرهنجام دهیانههوێ چارهنووسی كورد له دهستی خۆی دا بێ، و سهربهخۆو جیا بن. من له رووی ههستهوه هیچكات له خۆمم جیا نهكردوونهوه.
كاتێك كه دوكتور قاسملوویان بهو شێوه ترسناكه كوشت، كاتێك كه نووری دێهكوردیی خۆشهویستیان بهو شێوهیه له بێرلین كوشت، من ههستم ههر ئهوه بوو كه بۆ كهسێكی ئێرانیی هاونیشتمانم ههبوو. ئهم كهسایهتییانه بهشێك بوون له من و به سهرمایهی نهتهوهیی وڵاتهكهم دهژمێردران. بۆ من دوكتور قاسملوو جیا لهوهی رێبهری كورده دێموكراتهكان بوو، به رێبهرێكی ئێرانیش دهژمێردرا. ئهمڕۆ بوونی ئهو دهیتوانی پشتیوانێكی باش بێت بۆ كۆمهڵگهی ئێران و خهڵكی كوردستان. دهیتوانی پشتیوانێكی باش بێت له بهرهوپێش بردنی ههوڵی ئاشتیخوازانه دا، ئهوهی ئهمڕۆ خهڵكی كوردستان داوای دهكهن، بهڵام مخابن سهدمخابن. دكتور قاسملوو بۆ من كهسایهتێكی گهورهی مێژوویی، له ههمانكات دا كه كورد بوو كهسێكی ئێرانییش بوو. بهڵام من چی بكهم، ئهو كاتهی كه بهداخهوه ئهوانیان كوشت من له زیندان دا بووم، بهڵام كاتێك هاتمه ئورووپا جهرهیانی میكۆنوس لهگۆڕێ بوو. له بیرمه لهو نارهزایهتییانهی لهو پێوهندیهدا ههبوو منیش چوومه بێرلین و لهگهڵ ئهوانهی لهوێ بوون هاودهنگ بووم. بهگشتی بۆ من ئاغای فروههرو خانمی پهروانه ئهسكهندهری هاوسهری ئاغای فروههرو موختاری و دوكتوور قاسملوو لێك جیا نین، نهمان و له نێو چوونیان وهك خهسارێكی گهوره بۆ وڵات و خهڵكی ئێران دادهنرێ.
مهدهنییهكان، زیندانی كردنی چالاكانی مهدهنی و مافی مرۆڤ) له ههر شوێنێكی دیكهی ئێران زیاتره بهڵام ئێرانییهكانی دهرهوهی وڵات و راگهیهنه فارس زمانهكان بایهخێك بهو بارو دۆخهی كوردستان نادهن، هۆكاری ئهم پشت گپ: له كوردستاندا سهركوت و فشار له ههموو بوارهكاندا (كوشتاری خهڵكی ههژار، سهركوتی ژنان، لاوان، رێكخراوه وێ خستنه چییه؟
ماهباز: كوێستان گیان! پێم خۆشه شتێكت پێبڵێم له بیرمه كاتێك خاڵخاڵی براكانی ناهیدی له ساڵی 1358ی ههتاوی له كوردستان ئیعدام كرد، براكانی ناهید (كورد) بوون له زانكۆی پلی تكنیك خوێندكار بوون، ئهزقهزا وێنهكانیان ئێستاش له زۆر شوێنی جیهان ههیه. هیچكات ئهو رووداوهم له بیر ناچێ كاتێك هاوسهرهكهم هاتهوه ماڵهوه چاو به گریان بوو. ئیحسانی، ناهید یهكێك له دۆسته نزیكهكانی بوو ههر دووكمان تازیهمان بۆ گرت... وهك تاكێكی ئێرانی لهو كارهساتانهی له كوردستان له ساڵی 1358ی ههتاوی و دواتر روویان دا، لهوهی له رابردوودا بهسهر خهڵكی كوردستان دا هاتوه شهرمهزار بووم، ئهمانه بهردهوام بۆ من ئازارێكی گهوره بوون كه بهم شێوهیه بهسهر خهڵكی كورد دههات، بهڵام راستییهكانی كۆمهڵگهی ئێران ئهوهیه كه ئێمه له رابردوودا زۆرێك له مافهكانی خۆمان به تهواوهتی نهدهناسی، لهو بوارانهش دا نهچووینهته پێش. واته مافی كهمه نهتهوهو مهزههبییهكان و مافی مرۆڤ له ئێران، به شێوهیهكی گشتی نهناسراو ماوهتهوه. بۆ مرۆڤێكی ئێرانی كه له دهرهوهی وڵات ئێستاش به دوای ناسینی ئهوانهو زۆر مهسهلهی دیكهوهیه كه بیرو زهینی منیان به خۆوه سهرقاڵ كردوه، مهسهلهو كێشهو گرفتی بههاییهكان له ئێرانه. نازانم چهنده ئاگاداری؟ ماڵهكانیان دهسووتێنن، دیسان گیران، دیسان ئیعدام، دیسان.... گۆڕهكانیان ههڵكهندوون.و.....! له ئێراندا ئێمه تهنیا لهگهڵ یهك مهسهله بهرهوڕوو نین ئهمه بۆ منی رۆژنامهنووس گرینگه، ههوڵ دهدهم له پێناو ناساندنی مافی مرۆڤ و مافی كهمایهتییهكان بنووسم و بچمه پێش و ئهوهی كه ئێمه چهنده پێویستیمان بهوه ههیه و بزانین كه لاوانی وڵاتهكهمان لهگهڵی ئاشنا بن و بزانن كه بۆچی وایه چۆن وچی. ئهم ئازاره بێ ئهژمارانه...
دۆستی كوردم ههیه كه ئێستا له ئێران دهژین، له زیندانیش دا كه بووین باشترین و خۆشهویستترین هاوڕێم كهسێكی كورد بوو. بۆ من ئازیزترین كهس بوو. یهكهمین جێژنی دوای ئازاد بوونم له زیندان له ماڵه ئهوان بووم. زۆر بیرهوهریی له بیرنهكراوم لهگهڵ ئهم هاوڕێیانهم ههیه. ئهوه كه ئهوان چهنده بهڕێزو خۆشهویست بوون هیچكات بیرم لهوه نهدهكردهوه ئهوان، له من جیا بن گهر رۆژێك بڕیار بێت ئهوان چارهنووسیان، كه منیش پێم خۆشه به دهستی خۆیان بێت ئاواتهخوازم بهو جۆرهی ئهوان به باشی دهزانن بچێته پێش، بهڵام به جۆرێك له جۆران چارهنووسی من بهستراوهتهوه به وان (ئهم گرێ و پێوهندییه مێژووییهیه كه پارس و ماد مێژوویان هاوبهشه) ئهوان زیاتر له من كهوتوونهته بهر ههڵاواردن، ئاواتهخوازی رۆژێكم كه حكوومهتێكی دێموكرات بێته سهركار كه لهو كات دا بتوانم بۆ نههێشتنی جیاوازی و ههڵاواردنهكان یارمهتییهك بكهم.
پ. بهڵام پرسیارێكم له پێوهندی لهگهڵ ژنان دا ههیه: له ماوهی ۳۰ساڵ تهمهنی كۆماری ئیسلامی ژنان لهژێر دهسهڵاتی یاساكانی ئهم رێژیمهدا ئازاری زۆریان دیتوه. لهم ۳۰ ساڵهدا سهرهڕای ههموو ئاستهنگهكان و ههلومهرجی داخراوی زاڵ بهسهر ژنان دا بهردهوام له بهرامبهر رێژیم دا بهربهرهكانییان كردوه بۆ به دهست هێنانی مافی وهك یهك لهگهڵ پیاوان، خهباتیان كردوه. ئێوه بارودۆخی ئهمڕۆی ژنان له ئێراندا چۆن ههڵدهسهنگێنن؟ بزووتنهوهی ژنانی ئێران له چ قۆناغێك دایه، روانگهی ئێوه بهرامبهر به كهمپێنی یهك میلیۆن ئیمزاو تایبهتمهندیهكانی ئهم حهرهكهته چۆنه؟
ماهباز: ئهوهی ئێوه باستان كرد له راستی دا بهشێك له راستییهكانی بزووتنهوهی ژنانه له ئێراندا، بهڵام سهرهڕای ههوڵ و فیداكارییهكان، ژنان له یهك سهدهی رابردوودا هێشتا له بواری مافی وهك یهكی ژن و پیاو له ئێراندا رێگهیهكی دوورو درێژ دهبێ بپێوین. له ۸ی مارسی ۱۳۵۷ دهستبهجێ پاش شۆڕشی ئیسلامی ژنان ناچار بوون به ناڕِِهزایهتی بهرامبهر حیجابی زۆرهملی و دانانی یاسای دژه ژن بچنه سهر شهقامهكان. بهڵام به سهرنجدان به بارودۆخی شۆڕش، بزووتنهوهی ژنان به تهنیا مایهوه. دهنگی ژنان دهنگدانهوهیهكی شیاوی خۆی نهبوو. پاش شهڕی ۸ساڵهی ئێران و عێراق ههل و مهرجێكی لهبارتر بۆ چالاكی و هێنانه بهرباسی ویستهكانی ژنان بۆ خهبات دژ به ههڵاواردنی رهگهزی رهخسا. چالاكانی مافهكانی ژنان 17 ساڵێك دهبێ به شێوهیهكی روون چالاكییهكانیان له سهر مهسهلهی ژنان چڕ كردۆتهو.ه له روانگهی منهوه بزووتنهوهی ژنانی ئێران گهشه سهندووترین بزووتنهوهی مهدهنیی نێوخۆی ئێرانه. ژنان به وریایی و ئاگاییهوه ههوڵ دهدهن به فهرههنگێكی پێشكهوتوو توندو تیژی باوك سالاری وهلا بنێن و یهكسانی له كۆمهڵگهی ئێراندا نهادینه بكهن.
ئامانجی سهرهكیی بزووتنهوهی كۆمهڵایهتیی ژنان، پێكهێنانی گۆڕانكاریی قووڵ له سهر مافهكان و بواری كۆمهڵایهتی له پێناو باشتر بوونی بارودۆخی ژنان دایه. ئهم كاره تهنیا به هاوكاری و بهشداریی ژنانی سهرانسهری وڵات له دوورترین دێهاتهكان تا گهورهترین شارهكانی وڵات به ئاكام دهگا. له بهر ئهوهی بزووتنهوهی ژنانی بژارده به تهنیایی ناتوانن ویسته جیاوازهكانی ژنان بن. سهركهوتن تهنیا به ههوڵی ژنانی ئیسلامی، ژنانی سێكولار، هاوڕێیهتی ئهم دوانه لهگهڵ یهكتری مسۆگهر دهبێ و هاوڕێیهتی و هاوكاری لهگهڵ بزووتنهوه دێموكراتیكهكان، خێرایی دهدا به بزووتنهوهی ژنان. چالاكانی گۆڕهپانی كۆكردنهوهی یهك میلیۆن ئیمزا بۆ گۆڕینی ئهو یاسایانهی ههڵاواردنیان تێدایه به ئامانجی زانیاری گهیاندن به كهڵك وهرگرتن له مێتۆده سونهتی و مودێڕنهكان كه له دڵی بزووتنهوهی ژنانی ئێران له دهیهكانی رابردوودا سهریان ههڵ داوه، ههوڵهكانی خۆیان بۆ گهیشتن به یهكسانیی رهگهزی دهست پێكردوه.
خاڵی دهستپێكی ئهم حهرهكهته ۲۲ی جۆزهردانی ۱۳۸۴ له بهردهركی زانكۆی تاران بوو. دهستكهوتهكانی كهمپێنی یهك میلیۆن ئیمزا له كورت ماوهدا خۆی له خۆی دا باش، فهرههنگ سازو زانیاری بهخش بوو. تهنانهت گهر بهم خێراییانه نهبێته هۆی ئاڵوگۆڕو گۆڕان له یاسادا. ژنان بهم حهرهكهته توانیویانه مهسهلهی بهرابهری به شێوهیهكی رێژهیی بكهن به ویستێكی گشتی، رێكخستنی بیرورای گشتی و نیشاندانی بنچینهكانی جیاوازی، كارو ئهركی چالاكانی بزووتنهوهی ژنانه لهم حهرهكهتهدا.
له تایبهتمهندیهكانی ئهم بزووتنهوه مهدهنییه، ههنگاونانی زۆر ژیرانهیه له بهرامبهر رێژیمێك دا كه وڵامی توندوتیژ به ویست و داخوازییهكانی ژنان دهداتهوه، بهڵام ژنان له بهرامبهر ئهم گوشارانهدا كۆڵیان نهداو ژیرانه رێگهیان دۆزیهوه. شێوهی یهك میلیۆن ئیمزا یهكێكه له دهسكهوتهكانی ئهم مرۆڤه تێگهیشتووانهی كۆمهڵگهی ئێران كه ههوڵ دهدهن خۆیان بناسن به كاری بهردهوام به ئامانجهكانیان بگهن.
بهو ههل و مهرجهی بزووتنهوهی ژنان تێیدا دهچێته پێش، شاهیدی ئهو رۆژه دهبین كه ژنان به ویستهكانیان دهگهن، ئهگهر رێژیم تا ئهمڕۆ له ویسته بهرحهقهكانی ژنان رووی وهرگێڕاوه بهڵام سهركهوتوو نهبووه.
هیوادارم رۆژێك كۆمهڵگهیهكمان ههبێ كه یهكسانی تێیدا قسهی یهكهم بكا ژنان به فهرههنگی پێشكهوتوویانهوه كه له خۆیانی نیشان دهدهن توندوتیژی باوك سالارانهی كۆمهڵگه به ئاگاییهوه وهلابنێن بهرابهری له كۆمهڵگهی ئێراندا نهادینه بكهن.
خاتوو ماهبازی بهڕێز! قسه زۆرن بۆ وتن، بهڵام بهداخهوه لێرهدا وتووێژهكهمان دهبێ كۆتایی پێ بێنین، گهر پهیامێكتان ههبێ تكایه فهرموون؟
ماهباز: له كۆتایی دا وێڕای سپاس له ئێوه، پهیامی ئهوین و خۆشهویستیم به خهڵكی كوردستان بگهیهنن، ئاواتهخوازم كێشهو گرفتهكانیان به زوویی كۆتایی پێ بێ. كوردهكانی ئێران به بهشێك له خهڵكی وڵاتهكهم ئێران دهزانم كه ساڵانێكی زۆر هاووڵاتیانی كوردم له ژێر چهوسانهوه دابوون.... هیوادارم ژنانی كورد كه زۆرتر له ژنانی ئێران له ژێر چهوسانهوهدا بوون لهلایهك له ژێر فشاری رێژیمه جوراوجۆرهكان له ئێراندا بوون و له لایهكی دیكهوه باوك سالاری به توندی له كۆمهڵگهدا كاری كردوه. هیوادارم ههر بهو شێوه كه ئهوڕۆ ههوڵ دهدهن ئهم توندو تیژی و باوك سالارییه بناسن و به ئاگاییهوه له پێناو نههێشتنی دا كار بكهن. هیوادارم خهڵكی كوردستان بهو شتهی كه شایانیانه پێی بگهن.
حیزبی دێموکراتی کوردستان
info@kurdistanukurd.com © Kurdistanukurd.com
ههموو مافهكانی ئهم ماڵپهڕه پارێزراون.
|
| |
جایزه ایی در خور 
و عدالت و رفع تبعیض جنسیتی ،روزی برای آزادی و ساختن جهانی دگر، مبارک باد /..
حضور يافتند و بر عليه جنگ و مرگ در حمايت مردم غزه شعار دادند. حضور اينگونه مردم را در خيابان ها، همچون گلسرخی می ديدم که با مهر مردم جهان آگاه آبياری می شد 
اند با مزد عشق به آنان درس می دهند. 
روز سرود عشق
خاوران یکماه قبل از تخریب!
ردیف گورهای فردی سال ۱۳۶۰
قبرهای ویران شده بهایی ها
فراموششان نمی کنیم