شال» رقصان بوتو
بی نظير در دوران جوانی و تحصيل در هاروارد و اکسفورد حجابی بر سر نداشت، اما از آغاز به قدرت رسیدنش در پاکستان مجبور به استفاده از آن شد، حجاب او ،شال رقضان سفیدی بود که گاها در شیطنت باد و دستانش، چون کبوتران رقصان آزاد در هوا، بر سر شانه می سرید و به او و به همه یاد آوری می کرد که زنان در کجای این سرزمین مردانه جای دارند.
درست در آستانه سال 2008 مردم جهان، بی نظیر بوتو زنی شجاع و رهبرى برجسته را که صمیمانه در راه دموكراسى، ايجاد صلح و آشتى تلاش می كرد، را از دست دادند. زنی که حضورش برای دوام دفاع از حقوق زنان و زحمتکشان کشورش بر کسی پوشیده نبود پاکستان و مردمش امروز برای زنی عزا دارند که تا سالیان جایگزینی نخواهد داشت. زمانی که ایندرا گاندی با ترور از میان برداشتند تامدت ها زنی چنین سیاستمدار و قوی در میدان مردانه بازی قدرت در سرزمین هند و جهان خالی بود، بوتو داشت می رفت که همتای ان بزرگ بانوی سیاست شود و جا پای او گذارد اما دریغ که او نیز با همان شیوه خشونت بار از میان رفت.
بی نظیر بوتو در سال 1953 در شهر کراچی از مادری ایرانی و پدری پاکستانی به دنيا آمد.در سن ۵۴ سالگی در یک تظاهرات انتخاباتی در شهر راولپندی، ترور شد،و میلیون ها نفر از مردم محروم کشورش که دوستدار و در انتظار رسیدن به وعده های حزب مردم به رهبری بی نظیر بودند، عزادار گشتند. جنبهی تراژیک این مرگ وقتی بیشتر است که در دوران حضورش در عرصه سیاسی به عنوان یک زن جسور در منطقهایی خشونت خیز مردان عشیره و طالبانی گام های مثبتی به نفع زنان و مردم محرومش برداشت به طوری که علیرغم اتهامات مطرح شده علیه او ،هنوز مردم بسیاری به او ایمان داشتند و به او رای می دادند. ویژگی های شخصیتی بوتو را می توان از لابلای آخرین جملات صمیمانه اش بر مزار پدر دریافت: «من يک زندگی غيرعادی داشتم. پدرم را که در پنجاه سالگی به قتل رسيد به خاک سپردم. دو برادرم در سالهای شکوفايی پرپر شدند. من فرزندانم را به عنوان يک مادر تنها بزرگ کردم هنگامی که همسرم هشت سال در زندان بسر میبرد. من گروگان زندگی سياسی خود بودم» و ادامه میدهد: «من انتخاب خود را آن زمانی کردم که بار سنگين رهبری سياسی پس از قتل پدرم بر شانههای من قرار گرفت. آن زمان من از پذيرش مسئوليت سر باز نزدم. درست همانگونه که امروز از پذيرش مسئوليت هراسی به دل راه نمیدهم.»
بی نظیر در دانشگاههای هاروارد و آکسفورد تاريخ و علوم سياسی خواند زمانی وارد عرصه سیاسی کشورش شد که هنوز زمینه مشارکت در جامعه اش برای زنان فراهم نشده بود و خود او نیز در خود رمینه و امادگی سیاسی شدن را نمی دید اما مجبور شد بعد از اعدام پدر1 وارد صحنه سیاسی شود اما خیلی زود توانست توانای اش را به عنوان زنی کاردان در عرصه سیاسی به همگان نشان دهد. بی نظیر بوتو نخست در دسامبر 1988 سپس اکتبر 1993 به عنوان نخست وزیر زن پاکستان انتخاب شد و نخستين زنی بود که رهبری يک کشور مسلمان را بر عهده گرفت. در دوران نخست وزیری اش او با طرح لوایحی به نفع زنان بی محابا کوشید با خرافات و جهل بستیزد، این امر موجب خشم بنیاد گرایان مدهبی، مردان قبیله و متعصب علیه حضور او در صحنه ساسی گردید. بی نظیر بوتو تمایلات لیبرال داشت و به همراه حزباش بیش از سایر شخصیتها و احزاب پاکستان از حقوق زنان و طبقات فرودست جامعه دفاع کرد. در دوره زمامداری اش،کسانی که پاکستان و منطقه و شرایط اجتماعی اش را می شناختند حیران بودند که چگونه بوتو به عنوان یک زن توانست دو دوره مختلف در یک کشور مسلمان، کنترل دولت را در دست گرفته سیاستی پیشرو و طرفدار غرب پیاده کند و دوام آورد. او نشان داد سیاستمداری است که علیرغم اینکه اسلام افراطی در هر گوشه و کنار پاکستان، زندگی را برای زنان سخت دشوار می کرد برای خوشبختی و سعادت زنان سرزمینش تلاش خواهد کرد، در دوره بی نظیر بوتو «لایحه دفاع از زنان» که به اجرا گذاشته شد هنوز هم از طرف بنیاد گرایان به نام «لایحه دفاع از فاحشگان»نام برده می شود. در سرزمینی که بزرگترین دست آوردش تولید طالبان، ریش انبوه و خشم و خشونت علیه زنان است و هرساله آمار قتل و کشتار ناموسی زنان بدست مردان قبیله بی داد می کند بوتو جسورانه می رفت که قوانین دنیایی متمدن را با زنان محروم سرزمینش آشتی دهد.
بی نظير در دوران جوانی و تحصيل در هاروارد و اکسفورد حجابی بر سر نداشت، اما از آغاز به قدرت رسیدنش در پاکستان مجبور به استفاده از آن شد، حجاب او ،شال رقضان سفیدی بود که گاها در شیطنت باد و دستانش، چون کبوتران رقصان آزاد در هوا، بر سر شانه می سرید و به او و همه یاد آوری می کرد که زنان در کجای این سرزمین مردانه جای دارند.
دوران زندگی سیاسی بی نظير بوتو همچون دیگر سیاستمداران خالی از خطا نبود. 2 از جمله خطا های او نادیدن و کم اهمیت جلوه دادن خطری بود که به وصوح او را تهدبد می کرد. بی نظير انسانی سیاسی بود و مرگش قابل در کشور ی که ارتش و طالبان حاکمند، قابل پیش بینی. او می دانست که کمر بر قتلش بسته اند، همانگونه که دو برادر و پدرش را کشته بودند3. در شرایطی که از یکطرف طالبان در افغانستان می جنگند، از طرف دیگر عراق دستخوش خشونت و نا آرامی است و وضعیت ایران در منطقه نا معلوم ، غیبت او از صحنه سیاسی جبران ناپذیر است. اینگونه حضور و وجود زنی سیاستمدار و برجسته از مردان و زنان منطقه دریغ گشت تا کجا و کی مردم پاکستان بتوانند بی نظیری بیابند که با طالبان و بنیادگرایان این منطقه از در رقابت در آید و بتوانند قوانینی به نفع آنان به تصویب رساند. ؟
عفت ماهباز
عefatmahbas@hotmail.com
لندن
زیرنویس
1 - پدرش ذوالفقار علی بوتو از سیاستمداران مهم پاکستان پس از استقلال بود که مقامهایی چون وزارت خارجه، نخست وزیری و ریاست جمهوری اين کشور را بر عهده داشت. بعد از يك كودتاى نظامى در سال ۱۹۷۷ توسط ژنرال ضياء الحق دستگير و به اتهام قتل زندانى شد. ذوالفقار على بوتو دو سال بعد اعدام شد و بى نظير درست قبل از مرگ پدرش زندانى شد و پنج سال را در حبس انفرادى گذراند.برادرش شاهنواز که در فرانسه میزیست در سال ۱۹۸۵ در آپارتمانش در ریویرا مرده یافت شد، و هنوز پرده از راز مرگش برداشته نشده است. میر مرتضی بوتو، برادر کوچکتر بی نظیر بوتو، به ضرب گلوله کشته می شود. بی نظیر بوتو در دوران دانشجویی از نظر سياسی خود را «سوسيال دمکرات» و «مبارز پيشرو حقوق مردم» میناميد. بی نظیر در دسامبر 1987 در يک رابطه خانوادگی به ازدواج با آصف علی زرداری، رئيس قبیله زرداری تن داد. اين زوج بارها متهم به فساد مالی شدند. بوتو دو بار به اتهام فساد از سوى رييس جمهور بركنار شد. به دنبال اين اتهامات، بوتو از كشورش خارج شد و به مدت تقريبا هشت سال در تبعيدى خود خواسته در دبى و لندن به فعاليتهاى خود ادامه داد. نوامبر ۲۰۰۴: همسر بىنظير بوتو از زندان آزاد شد. ۱۸ اكتبر ۲۰۰۷: بىنظير بوتو از تبعيد خودخواسته به پاكستان باز گشت. ۵ اكتبر ۲۰۰۷: اتهامات فساد مالى بى نظير بوتو بخشيده شد.نیمروز جمعه، 28 دسامبر (7 دی) پیکر بی نظیر بوتو، که در شهر راولپندی ترور شد، در نزدیکی شهر لارکانه، ایالت سند، در کنار گور پدر او در آرامگاه خانوادگی بوتو در روستای گرهی خدابخش به خاک سپرده شد.
2 – بنا به گفته يك كارشناس برجسته مسايل پاكستان در توضيح تاريخچه روابط حكام پاكستان با جريان طالبان گفت: اين جريان در زمان بوتو با كمك آمريكايىها تأسيس شد و در زمان نواز شريف كه روابط خوبى هم با سپاه صحابه و عربستان سعودى داشت، قدرت گرفت و توانست حكومت افغانستان را هم به دست گيرد. با اين حال، پس از حادثه ۱۱ سپتامبر و چرخش سياست آمريكا درباره طالبان و القاعده، آنها به دولت پاكستان فشار آوردند تا با اين جريان برخورد نمايد. هماكنون بدنه سازمان اطلاعات پاكستان (ISI) كه قدرت امنيتى جدى پاكستان به شمار مىرود، با طالبان همراه است
3 - بوتو قبل از مرگ روز ۲۶ اکتبر به دوست و مشاور آمريکايی خود، مارک سيگل ایمیلی فرستاده بود که با موافقت بینظير بوتو در اختيار خبرگزاری سی ان ان قرار میگيرد .وی تأکيد کرده بود که متن آن تنها پس از مرگ وی اجازه انتشار دارد. بوتو مینويسد در صورت هدف سوءقصد قرار گرفتن وی «پرويز مشرف مسئول است». مشرف «درخواست وی را برای وسايل امنيتی و اتومبيل مخصوص و اسکورت پليس و دستگاه خنثی و از کار
*آخرین نوشته بینظير بوتو در واشنگتن پست: به نقل از مجله اشپيگل، برگردان از الاهه بقراط
+ نوشته شده توسط عفت ماهباز در جمعه چهاردهم دی 1386 و ساعت
0:55 |
